تربیت فرزند از چه زمانی شروع می شود؟

در خانوادههایی که عشق و احترام در میان اعضا به مرور کمرنگ شود، بیشک کودکان دچار آسیب عاطفی خواهند شد. ناراحتشدن از رفتار نوجوان، نباید کار را به مرحلهای برساند که رابطة عاطفی کمرنگ شود؛ به خصوص در فرزندان دختر. گزافه نیست اگر بگوییم اسلام، اساس حقوق بشر را با حقوقی که برای کودکان در نظر گرفته، پایهگذاری کرده است. بهتر است کودک را در خانه به صورت مشترک تربیت نکنید چون معمولا بین والدین بحث پیش میآید و هرکدام میخواهند کودک را طبق خواسته خود تربیت کنند که در نظر دیگری آن رفتار اشتباه است. اگر تربیت گفتاری و عملی همراه با محبت به کودک عرضه شود، هیچگاه از ذهن او محو نخواهد شد. پس لازم است با هماهنگی و همراهی هم، خودشان الگوی عملی تربیت دینی بوده و بتوانند الگوهای مناسبی به فرزندان ارائه دهند و ارائه ی الگو می تواند از طریق فرایندهایی که مورد علاقه کودکان است، صورت گیرد. بهترین شکل تربیت و سرپرستی کودک ، همراهی این دو عنصر است لکن در فرض جدایی ، ضرورت تربیت عاطفی تا 7 سالگی اقتضای اولویت مادر در امر نگهداری فرزند را دارد و بعد از 7 سالگی لزوم تربیت عقلانی پر رنگ تر می شود. امام صادق(علیه السّلام) فرموده است: «أَكْثِرُوا مِنْ قُبْلَةِ أَوْلَادِكُمْ فَإِنَّ لَكُمْ بِكُلِّ قُبْلَةٍ دَرَجَةً فِي الْجَنَّةِ: فرزندان خود را زیاد ببوسید؛ زیرا برای شما در هر بوسیدن، درجهای در بهشت است».

۵. رجایی، غلامعلی؛ برداشتهایی از سیره امام خمینی(رحمت الله علیه)؛ تهران: مؤسسه تنظیم نشر و آثار امام خمینی(رحمت الله علیه)، ۱۳۲ش. رسولخدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «أَحِبُّوا الصِّبْيَانَ وَ ارْحَمُوهُمْ وَ إِذَا وَعَدْتُمُوهُمْ شَيْئاً فَفُوا لَهُم: فرزندانتان را دوست بدارید و به آنان محبت کنید و هر وقت به آنان وعده دادید، به آن عمل کنید». در تنبیه، باید عمل کودک نکوهش شود، نه شخصیت او. برخی از فقیهان فرمودهاند: در صورتیکه بیم تهییج شهوت و مشکلات جنسی باشد، عمل به مضمون این روایت، واجب است و باید بستر کودکان جدا از یکدیگر و از زنان باشد. امام باقر (علیهالسّلام) میفرماید: بایستی بستر خواب پسربچّه ده ساله را از زنها جدا کنید. شما اولادتان را از انجام دادن کارهای خانه معاف میکنید، در نتیجه فردی را به جامعه تحویل میدهید که به عنوان یک جوان بالغ در محیط کارش منتظر مینشیند تا بقیه فهرست کارها را برایش بیاورند و به او بگویند که چکار باید بکند، فهرستی که وجود ندارد.

خداوند در سوره منافقون، مسلمانان را از محبت و علاقه زیاد به مال و فرزند که باعث غفلت از یاد خدا می شود، برحذر می دارد و می فرماید «ای کسانی که ایمان آوردهاید مبادا اموال و فرزندانتان، شما را از یاد خدا غافل گردانند و هر کسی چنین کند از زیانکاران است». خانواده نقش بسترسازی و پیشگیری را ایفا میکند. اسلام اولین مرحله تربیت فرزند را قبل از ازدواج می داند و می فرماید وقتی می خواهی برای خود همسر انتخاب کنی دقت کن چه کسی را به عنوان مادر فرزندت انتخاب می کنی و پیامبر اکرم (ص) نیزمی فرماید:« أنکحوا الاکفاء و أنکحوا منهم و اختاروا لنطفکم؛ به هم شأن خود زن بدهید و از هم شأن خود زن بگیرید و برای نطفه های خود (جایگاهی مناسب) انتخاب کنید» و در جای دیگر نیز میفرماید«بنگر که فرزندت را در چه نسل و نژادی قرار می دهی، زیرا که رگ و ریشه خانوادگی در فرزند تأثیر می گذارد» که از این حدیث نکاتی همچون نخستین زمینه شکل گیری کانون تربیت فرزند از منزل رقم می خورد، مادر مهمترین نقش را در تربیت فرزند دارد را می توان استنباط کرد.

و چه اشاراتی برای توانمند سازی خانواده در تربیت دینی فرزندان بر مبنای آیات قرآن می توان ارایه داد؟ بر اساس آیات و روایات، سال های اول زندگی کودک اهمیت بسیار زیادی دارد و توصیههای متعددی در این زمینه شده است. نتایج این تحقیق کاملا نقش بحث و گفتوگوی والدین قبل از بچهدار شدن یا در سالهای اول زندگی کودک در مورد چگونگی تربیت او را نشان میدهد. اهمیت تربیت در سن سیادت،به این علت است که شخصیت فرد در پنج سال اول زندگی شکل میگیرد. لذا سئوالات طرح کننده این پژوهش عبارتند از: با نظر به آیات قرآنی نقش والدین در تربیت دینی چیست؟ مراحل تربیت فرزند در اسلام از تولد تا بیست و یک سالگی، در سه بخش و مرحله گنجانده شده و برای هر سه مرحله، مدت زمان یکسان، یعنی هفت سال در نظر گرفته شده است. «عطیه الهی» کتابی است مؤثر و کاربردی برای تربیت دینی فرزند که در آن به مطالب مهمی از جمله: اهمیت ازدواج، ملاک های انتخاب بهترین و بدترین همسران، اعمال عبادی و تغذیه در قبل و زمان بارداری، رفع برخی از مشکلات زنان باردار، تربیت شیرخوار، اصل محتب و دوستی والدین با کودک و شیوهٔ احترام گذاشتن به او، انواع بازی و آموزش معارف، پرورش روحیهٔ دینی با ایجاد و تقویت محبت خدا و اهل بیت (ع)، آموزش قرآن، توکل، امیدواری، راه کارهای شکوفا سازی استعداد و تشویق به مطالعه، آموزش آداب و اخلاق اسلامی و نهی از رذایل اخلاقی و تربیت جنسی اشاره شده که بهره گیری از آیات قرآن و احادیث ائمه معصومین(ع) و نظرات روان شناسان موجب غنی شدن آن گردیده است.

دیدگاهتان را بنویسید